كانت مردّدة الخ : ضمير در « كانت » به طبيعت برمىگردد . بكلا المعنيين : مقصود « دفعه و دفعات و فرد و افراد » مىباشد . فيصحّ النّزاع : يعنى صحيح است نزاع بين قائلين به تعلّق امر به طبيعت در مسئلهء آينده . و عدمها : ضمير در « عدمها » به « دلالة الصّيغة » برگشته و اين عبارت عطف بر « دلالة الصّيغة » مىباشد . امّا بالمعنى الاوّل : يعنى دفعه و دفعات . و امّا بالمعنى الثّانى : يعنى فرد و افراد . و انّما عبّر بالفرد : اين عبارت جواب سؤال مقدر است : اگر مراد از فرد و افراد عبارت از وجود و وجودات بوده پس چرا تعبير به فرد شده است ؟ ضمير نايب فاعلى در « عبّر » به وجود برمىگردد . هو الفرد : ضمير « هو » به وجود خارجى طبيعت برمىگردد . خصوصيّته و تشخّصه : ضمير در هر دو كلمه به فرد برمىگردد . يلازم المطلوب : ضمير در « يلازم » به خصوصيّت و تشخّص فرد برگشته و مقصود از « المطلوب » نيز طبيعت مىباشد و اين عبارت خبر براى « خصوصيّته » كه مبتداى ثانى بوده مىباشد . اين مبتداى ثانى و و خبرش نيز خبر براى « غاية الامر » مىباشد . و خارج عنه : ضمير در « عنه » به مطلوب برگشته و اين عبارت عطف بر « يلازم المطلوب » مىباشد . بتعلّقه بالافراد : ضمير در « بتعلّقه » به امر برمىگردد . فانّه ممّا يقوّمه : ضمير در « فانّه » و ضمير مفعولى در « يقوّمه » به فرد برگشته و ضمير فاعلى در « يقوّمه » به ماء موصوله به معناى خصوصيّت برمىگردد . فى الامتثال : يعنى « فى الامتثال بالمرّة » . و انّه لا مجال الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و « انّه » با اسم و خبرش معطوف به